Merhaba Adalyadavetiye okurları! Bugün sizlerle “Havacılıkta sorti ne anlama gelir” konusunu ele alacağız.
Havacılıkta sorti ne anlama gelir? – Gökyüzüne Bakıp “Bu Kuşlar Kaç Sorti Yaptı Acaba?” Diyen Birinin Hikâyesi
İzmir’de yaşıyorsan gökyüzüne bakmamak gibi bir lüksün yok. Çünkü bir yandan güneş “ben buradayım” diye bağırıyor, bir yandan da denizden esen rüzgâr saçını anime karakteri gibi dağıtıyor. Böyle bir ortamda insan ister istemez yukarıyı izliyor. Ben de öyleyim. Bazen Karşıyaka vapurunda çayımı içerken bir uçak geçiyor ve içimden şu soru yükseliyor:
“Acaba bu uçak bugün kaç sorti yaptı?”
Sonra kendi kendime gülüyorum. Çünkü daha “sorti” kelimesinin ne olduğunu yeni yeni öğrenmişim ama sanki hava kuvvetlerinde kıdemli çaycıymışım gibi havalara giriyorum.
İşte bu yazıda tam olarak bunu konuşacağız: Havacılıkta sorti ne anlama gelir? Ama sıkıcı bir sözlük tanımı gibi değil. Daha çok İzmir’de 25 yaşında, hayatı biraz fazla düşünen ama aynı zamanda simit yerken martılarla kavga eden birinin gözünden.
—
Sorti dediğin şey aslında ne? (Ama akademik değil, sokak versiyonu)
“Havacılıkta sorti ne anlama gelir?” sorusunun cevabı aslında basit: Bir uçağın kalkıp görevini yapıp geri dönmesine sorti denir.
Ama bunu böyle deyince sanki Excel tablosu gibi oluyor. O yüzden biraz canlandıralım.
Düşünsene:
Bir uçak hangardan çıkıyor.
“Ben gidiyorum” diyor.
Görevini yapıyor.
Sonra geri geliyor.
İşte bu tek döngü = 1 sorti.
Yani aslında uçakların “dışarı çıkıp eve dönme sayısı” gibi düşünebilirsin.
Ben bunu ilk öğrendiğimde şunu düşündüm:
“Yani ben markete gidip ekmek alıp dönüyorum… ben de sorti mi yapıyorum?”
Eğer öyleyse benim sorti sayım baya yüksek. Ama sanırım sistem beni saymıyor, çünkü görevim “ekmek almak” değil “yaşamak”.
—
İzmir kafasıyla sorti anlatımı
İzmir’de bir arkadaş ortamında bunu anlatsan muhtemelen şu diyalog olur:
— Sorti ne la?
— Uçağın kalkıp görev yapıp dönmesi.
— Yani bizim Kordon’da gidip 2 bira içip dönmemiz gibi mi?
— Aslında… teknik olarak… evet.
Ve o an biri masaya vurur:
“Ben bugün 4 sorti yaptım kardeşim, rekor bende.”
İşte havacılık böyle bir şey. Ciddi bir alan ama insanın içine sokunca istemsiz komedi çıkıyor.
—
Havacılıkta sorti ne anlama gelir? Askeri tarafı neden daha önemli?
Şimdi biraz ciddileşelim ama çok değil. Çünkü ciddiyet İzmir sıcağında fazla dayanıklı bir şey değil.
Askeri havacılıkta sorti, sadece “uçmak” değildir. Görev vardır. Plan vardır. Risk vardır.
Bir uçak:
Keşif yapabilir
Hedefe saldırabilir
Devriye atabilir
Eğitim uçuşu yapabilir
Ve sonra geri döner.
İşte her biri bir sorti.
Ama olayın güzel tarafı şu: Aynı uçak günde birden fazla sorti yapabilir. Yani sabah çık, dön, akşam tekrar çık gibi.
Ben bunu duyunca kendi hayatımla kıyasladım:
Ben günde bir kere dışarı çıkıyorum, o da market.
Uçak beni geçmiş durumda.
İç sesim:
“Sen hâlâ ‘bugün çok yoruldum’ diyorsun, uçak üçüncü sortiye hazırlanıyor…”
—
Sorti sayısı neden önemli?
Bunu da ilk duyduğumda anlamamıştım. “Sorti sayısı ne alaka ya?” diye düşünmüştüm.
Ama sonra mantık oturdu.
Sorti sayısı aslında şunları gösterir:
Bir filonun ne kadar aktif olduğu
Ne kadar görev yapıldığı
Operasyon yoğunluğu
Eğitim seviyeleri
Yani kısaca: “Bu ekip ne kadar çalışıyor?”
Ama ben bunu yine gündelik hayata çevirdim.
Mesela:
Bir gün boyunca:
Kahve iç
Arkadaşla buluş
Eve dön
Tekrar dışarı çık
Tekrar dön
Bu da bir nevi “sivil sorti yönetimi”.
Ama kimse bana “bugün 5 sorti yaptın, tebrikler” demiyor. Hayat biraz adaletsiz.
—
Sorti kelimesi neden kulağa bu kadar havalı geliyor?
Dürüst olalım. “Sorti” kelimesi biraz gizemli.
Sanki biri sana:
“Bugün 3 sorti yaptım”
dediğinde, karşı tarafın otomatik olarak gözünde şöyle bir şey canlanıyor:
Jet sesleri
Güneş gözlüğü takmış pilotlar
Hızlı planlar
Haritalar
“Misyon tamamlandı” anonsları
Ama gerçek şu olabilir:
— Abi markete gidip geldim.
— …
— 3 sorti yaptım.
Benim favorim bu kelimenin dramatik gücü. Mesela:
“Ben sadece çöp attım” yerine
“Bir sorti gerçekleştirdim.”
Bir anda hayatın Marvel filmi oluyor.
—
Bir İzmirli olarak sortiye bakışım
İzmir’de büyümek demek biraz rahatlık, biraz kaos demek. O yüzden bazı kavramları direkt hayatımıza entegre ediyoruz.
Mesela ben sorti kelimesini öğrendikten sonra şunu fark ettim:
Her şey sorti olabilir.
Sahile inmek = 1 sorti
Simit almak = 1 sorti
Arkadaşla buluşup “çok yoruldum ya” demek = 1 sorti
Bir gün arkadaşla otururken dedim ki:
“Bugün 6 sorti yaptım.”
Arkadaş baktı:
“Ne yaptın 6 sorti?”
Ben:
“3 kere dışarı çıktım, 3 kere geri döndüm.”
Sessizlik.
Sonra o klasik cümle:
“Sen iyi değilsin.”
Ama bence gayet iyiyim. Sadece havacılığı günlük yaşama entegre ediyorum.
—
Sorti ile hayat motivasyonu arasında garip bir bağ
Şöyle bir şey var: Sorti kelimesi insana üretkenlik hissi veriyor.
Mesela normalde günün:
Yattım
Telefon kaydırdım
Bir şey izledim
Ama bunu şöyle diyebilirsin:
“Bugün 2 sorti yaptım, biri sabah biri akşam operasyonuydu.”
Bir anda hayat daha organize geliyor. Kendini NATO planlama merkezinde gibi hissediyorsun.
İç ses:
“Bu günkü sorti planı başarılı.”
Dış gerçeklik:
“Koltukta uyuyakaldın.”
—
Havacılıkta sorti ne anlama gelir? Gerçek tanım + günlük hayata çeviri
Tekrar toparlayalım ama sıkıcı olmadan:
Sorti = uçağın kalkış, görev ve iniş döngüsü.
Ama günlük hayatta karşılığı:
Bir iş için evden çıkıp geri dönmek.
Ama mesele şu: Havacılıkta bu ciddi bir ölçü birimi.
Çünkü:
Planlama yapılır
Yakıt hesaplanır
Risk değerlendirilir
Görev süresi belirlenir
Bizde ise:
“Abi çıkıyorum.”
“Tamam.”
(3 saat sonra)
“Döndüm.”
Sorti raporu: verilmedi.
—
Sorti kelimesini fazla içselleştirirsen ne olur?
Burada tehlikeli bir nokta var.
Bir süre sonra beynin şuna dönüşebilir:
Market = sorti
Kafe = sorti
Tuvalete gitmek = mini sorti
Odaya gitmek = iç sorti
Ve bir bakmışsın hayatını görev planı gibi yaşıyorsun.
Geçen gün kendimi yakaladım:
“Bugün kaç sorti yaptım ben ya?”
Bu normal değil.
Ama eğlenceli.
—
Arkadaş ortamı testi
Şunu denedim:
Arkadaşlara “sorti” kelimesini anlatmadan kullandım.
— Bugün 4 sorti yaptım.
— ???
— Yoğun geçti gün.
— Sen pilot mu oldun şimdi?
İşte o an anladım ki bu kelime ya seni çok havalı yapıyor ya da tamamen şüpheli biri.
Orta yok.
—
Değerli Adalyadavetiye okurları, “Havacılıkta sorti ne anlama gelir” hakkındaki bu içeriğimizin sonuna ulaştınız. Umarız faydalı olmuştur!
Son düşünceler (ama çok ciddi değil)
“Havacılıkta sorti ne anlama gelir?” sorusu aslında basit bir teknik tanım gibi görünse de, içine biraz hayat katınca bambaşka bir şeye dönüşüyor.
Bir uçağın kalkıp geri dönmesi…
Ama insanın kendi hayatında “çıkmak ve geri gelmek” döngüsünü fark etmesi gibi.
Belki de mesele şu:
Ne kadar sorti yaptığımız değil, o sortilerde ne yaşadığımız.
Ama bunu fazla düşünürsem yine İzmir sahilinde oturup gökyüzüne bakıp “acaba bu uçak kaçıncı sortide mutlu?” diye düşünebilirim.
O yüzden burada bırakmak en iyisi.
Gökyüzü zaten kendi planını yapıyor.
Şunları da İnceleyin: Hangi vitamin eksikliği işitme kaybı yapar ?
Okumaya Değer: Havacılıkta JAR nedir ?